Moreel Beraad

'Wanneer we elkaar regelmatig en op gestructureerde wijze spreken over ethiek en morele afwegingen, zullen we vaker nadenken over hoe we onze behandeling kunnen verbeteren.'

In de dagelijkse praktijk is er bij het maken van beslissingen vaak weinig bedenktijd. Bij het maken van afwegingen bij morele dilemma’s, baseren medewerkers zich vaak op eigen intuïtie en ervaringen. Moreel denken en werken is daardoor vaak willekeurig, weinig reflectief en ongecontroleerd. Ook in FPC Dr. S. van Mesdag is er geen centraal orgaan dat steun biedt of sturing geeft bij het tot stand komen van een moreel oordeel.

Bij dit onderzoek wordt onderzocht of ‘ethisch denken’ gestimuleerd wordt door regelmatig stil te staan bij ethische aspecten van de behandeling. Tijdens thema-bijeenkomsten wordt een dilemma uitgewerkt dat is aangeleverd door één van de medewerkers. Dit dilemma wordt behandeld aan de hand van een stappenplan. Doel van dit plan is medewerkers een werkwijze te bieden waarmee ze hun eigen denkproces kunnen structureren. Doel is dus niet een ‘juiste’ oplossing voor het dilemma te vinden.

Met dit onderzoek willen we de morele bewustwording bevorderen, de kwaliteit van morele reflectie verbeteren en de motivatie tot het verlenen van goede zorg vergroten. En daarmee willen we de kwaliteit van de zorg verbeteren. Ook wordt onderzocht welke morele waarden voor medewerkers belangrijk zijn en hoe zij deze waarden vertalen in normen voor het handelen.

Partners
Rijksuniversiteit Groningen en VUmc 

Onderzoekers
prof. mr. dr. Anne Ruth Mackor; prof. dr. Guy Widdershoven; dr. Bert Molewijk; 
dr. Marinus Spreen; drs. H.J. Beintema; drs. Swanny Kremer en de werkgroep Ethiek van FPC Dr. S. van Mesdag

Video
Kritisch kijken naar het eigen handelen
Hoe denken tbs-patiënten over morele verantwoordelijkheid? (Op 7:00 minuten)

Publicaties


Moreel beraad met patiënten en medewerkers samen
In januari 2015 zijn we gestart met moreel beraad met patiënten en medewerkers samen. Het doel is om met de patiënten in gesprek te gaan en om meer aandacht te schenken aan ‘moreel denken’ en zo samen een behandelmilieu te creëren waarin samenwerking mogelijk is. 

Om de moreel beraden te structureren is door een half jaar ‘trial and error’ samen met patiënten de ‘Mesdagmethode’ voor moreel beraad ontwikkeld. De Mesdagmethode is een ethisch stappenplan en ziet er als volgt uit: 

  1. Terugblik op het voorgaande moreel beraad.
  2. Nagaan wat deze keer het morele vraagstuk of het morele thema is. 
  3. Korte brainstorm over het morele thema: herken je dit, heb je hier wel eens mee te maken? En waar zit het (eventuele) pijnpunt? In deze stap wordt de uitgangsvraag precies geformuleerd of wordt een thema als vraag beschreven.
  4. Uitwerken van de uitgangsvraag vanuit in elk geval twee perspectieven: het perspectief van de patiënt en dat van de medewerker. Dit gebeurt met aandacht voor de pijnpunten, maar ook voor wat al goed gaat. Eveneens wordt besproken wat door de patiënten en medewerkers waardevol wordt gevonden.
  5. Gezamenlijk formuleren van de conclusie en bespreken wat dit gesprek heeft opgeleverd.


Het stappenplan is zo geformuleerd dat mensen die (meer) moeite hebben met overstijgend denken, oog leren hebben voor andere perspectieven en kunnen oefenen in benoemen wat voor hen en voor anderen waardevol is, zodat zij mee kunnen denken over ethische vraagstukken op de afdeling.

Meer informatie
Voor meer informatie over moreel beraad met patiënten en medewerkers of over de Mesdagmethode kun je contact opnemen met Swanny Kremer.

Partner
VUmc

Onderzoekers
dr. Bert Molewijk; drs. Roel Pieters; drs. Swanny Kremer en Esther Lammers

Video
Moreel beraad met patiënten en medewerkers samen